ARAMA KURTARMA

     Doğal veya teknolojik felaketlerde insanlar, ev ve iş yerlerinin enkazları altında sıkışabilir. Birçoğu hemen kurtarılmazsa ölebilir de. Göçükte kalan insanları arama için mevcut uzman köpek ekipleri ve gelişmiş dinleme cihazlarına rağmen kurtarma işlemlerinin büyük kısmı eğitimli ve sertifikalı bölgesel yangın, ambulans ve polis ekiplerince yapılmaktadır. Bu gibi ilkyardım görevlilerine hayat kurtarmaya gönüllü halk sıkça destek vermektedir. Ancak eğitilip teşkilatlanmamış kişiler kendi hayatlarını ve kurtarmaya çalıştıkları hayatları tehlikeye atabilirler. (1985’teki Mexico City depreminde eğitimsiz ve ekipmansız kurtarıcıların yüzotuzundan fazlası hayat kurtarmaya çalışırken can vermiştir).

Yardım etmek isteyenler ilkyardım ekiplerinin gelmesini beklemeli ve onların verecekleri talimatlara uymalıdırlar.

Bu kitapçığın amacı, hasarlı yapılardaki kurtarma çalışmaları hakkında konuyla ilgilenenlere temel bilgileri sağlamaktır. Bu kitapçık özel bir eğitim dokümanı teşkil etmemektedir ve bütünüyle teknik bir el kitabı değildir. Fakat gerekli olan bazı becerileri size tanıtmaktadır. Bu kitapçıkta tarif edilen faaliyetlerin herhangi birini uygulamaya teşebbüs etmeden önce daha kapsamlı bir eğitime ihtiyacınız olacaktır. Burada anlatılan teknikler öğrenilebilir ve uygulanabilir.

Bu konu hakkında daha detaylı bir çalışma yapmak isteyen kişiler daha fazla bilgiyi Türkiya'de belediye, sivil savunma, hastaneler veya itfaiyede aramalıdır. Eğitim ayrıca, acil durum gereksinimlerine resmi kuruluşların yanısıra destek veren özel ve gönüllü kuruluşlardan da sağlanabilir. Söz konusu kuruluşların afet ve felaket sırasında başkalarını eğitme ve onlara yol gösterme konusunda deneyimli elemanları bulunmaktadır.

Erken müdahale, felaketzedelerin hayatta kalmaları için çok önemli bir unsur olduğu halde Kanada Acil Durum İçin Hazırlık Kuruluşu hasarlı yapılara, bu hususta eğitim görüp, sertifika almamış kişilerin girmesini uygun görmemektedir.

Afet mücadele ve kurtarması doğası itibariyle çok riskli bir faaliyettir. Kanada Acil Durum İçin Hazırlık bu kitapçıkta bulunan bilgilerin yanlış kullanılması ve yorumlanmasından doğan kaza ve yaralanmalarla ilgili sorumluluk kabul etmez. Yalnız başına bu kitapçığı okumanın kurtarıcı için yeterli derecede eğitici olduğu düşünülemez. Bilgi, eğitim, pratik deneyim ve güvenliğe bağlılıkla bütünleştirilmelidir.

GÜVENLİK

Güvenlik, aklınıza en başta gelecek husus olmalıdır. Kurtarma bölgeleri değişik özelliklerde olacaktır ve bu yüzden kırık cam, fırlak çiviler, güçsüz zemin ve merdivenler, yıkılmış elektrik hatları, sızan gaz, patlak lağım ve su boruları gibi birçok tehlikeyi saklayacaktır. Sağlam görünen yapılar, öyle olmayabilir.

Çağrınıza cevap verecek yardım yetkililerini beklerken güvenli bir bölgede kalarak kendinizi yaralanma ve ölüme karşı koruyun. Yardım yetkilileri sözkonusu kurtarmalara karşı (göreceli olarak-çevirmenin notu) en iyi eğitime ve ekipmana sahiptir. Acil Durum bölgelerinidüzenlemeye alışık olup kimin ne zaman nerede çalıştığını bilirler.Böylece,bir kaza (patlama,göçük) meydana geldiğinde enkaz altında kalan kişiye ulaşmak onlar için daha kolay olacaktır. Yardım ekiplerine yardım etmek istediğinizde onların vereceği talimatlara harfiyen uymanız gerekmektedir.

Koruyucu Giysiler:

Kurtarma esnasında kullanılması gereken üç tip korunma giysisi bulunmaktadır.

1. Normal Koruyucu Giysi

Virus Temizleme Araçları

Uydu Haberleri

Kanunlar

Posta Kodları

TBMM Gündemi

KOCAELİ HAVA DURUMU

Bu tür koruyucu giysi gaz,kimyasal,yanıcı sıvı veya radyoaktif madde bulaşmamış yerlerde giyilebilir

 ve bu tür giysiler gözlük veya yüz siperi, iş tulumu, eldiven, bot ve uygun bir maskeyi içermektedir.

2. Komple Koruyucu Giysi

Giysi, derinin gaz/buhar, sıvı, ve katı maddelerle doğrudan temasını önlemek için dizayn edilmiştir. Kask, yüz maskesi, palto, pantalon (genellikle itfaiyecilerin giydiğinden) eldiven, lastik bot ile bel, kol ve bacakları çevreleyen reflektif bantlar.

3. Özel Koruyucu Giysi

Giysi, özellikle güçlü asit, radyoaktif madde, soğuk gazlara veya zehirli maddelere karşı dizayn edilmiştir.

Kapalı Alanlar: Kapalı bölgelere giriş kurtarma görevlisinin karşılaştığı en tehlikeli işlerden bir tanesidir.

Kapalı bir bölge:

• Yapısı, konumu veya içeriği bakımından girişe sınırlıdır.
• Tehlikeli gaz/buhar/toz/duman veya oksijen yetersizliklerine neden olabilir.

Kapalı bir bölgeye giriş solunum cihazı gibi özel malzeme gerektirmektedir. (Birçok belediye kuruluşu kapalı bölge ve ekipman eğitimi sağlamaktadır.)

Durum ne kadar acil görünürse görünsün, bir kurtarma uzmanının tavsiyelerini almadan yıkık bir binaya kesinlikle girmeyin. Çeşitli tehlikeleri kontrol etmek için önlem alın.

Girmek üzere olduğunuz yapı hakkında edinebildiğiniz kadar bilgi edinin. Güvenliğinizi ve başarı şansınızı arttırmak için gözlem gücünüzü ve bilgi edinme yetinizi kullanınız. Enkaz kaldırma ve kurtarma işini kurtarılacak insan sayısının daha az olduğu bölgeyi temizleyerek başlatmak, kurtarmanın bütünü bakımından çok değerli ama sınırlı olan zamanınızdan alır götürür.

Keşif Yapma, kurtarmada ilk adımdır. Bu ilk adımı iyi yapmak kurtarma çalışmalarınız için sağlam bir temel oluşturur. İncelemelerinizi yürütürken “Kurtarma ekibi burada! Beni duyabiliyor musunuz? Bağıramıyorsanız üç kere vurun!” diye seslenerek yaralıların yerlerini saptamaya çalışınız.

Bir binaya girmenize izin verildiğinde daima bir partnerle çalışın. Yavaş hareket edin ve her adımınızı kontrol ederek atın. Duvarlara yakın yürüyün. Merdivenleri geri geri inin. Emniyetsiz duvarlara dikkat edin.

Sıkışmış veya önü kapanmış kapılar, gerisindeki yıkıntılara destek oluyor olabilir. Zayıf merdivenlere, cam parçalarına, parçalanmış tahtalara, fırlamış çivilere, kaçak gaz, zemin kat taşkınları ve korunmasız elektrik kablolarına dikkat edin. Unutmayın ki, yaralanmanızın kimseye yardımı olmayacaktır.

“EK BECERİ” NASIL ELDE EDİLİR?

Kurtarma çalışmalarında hayatta kalmak için karşılaşabileceğiniz tehlikeleri ve almanız gereken önlemleri iyi anlamanız gerekir. Bu, “ek beceri”dir.

Çevremizde sürekli yeni binalar yapılır, eskileri ise yıpranır. Bunları inceleyin. Evlerin nasıl yapıldığını öğrenin.

Kurtarma ekipleri, her sıklıkta ellerine geçeni kullanmalıdır. Anında çare bulmayı öğrenin. Komşularınıza ait aletlerin listesini yapın. Özellikle, merdiven, araba krikosu, balta, marangoz takımları, battaniye, halat, ilk yardım gereçleri, bahçe takımları, cep fenerleri, kasklar ve eldivenler. Dar zamanlarda, bunların yerlerini elinizi attığınızda bulabilmelisiniz.

BECERİLER

Kurtarma, nadiren, bireysel bir çabadır. Takım halinde çalışabilmek, kurtarma çabalarını büyük ölçüde arttırmaktadır. Takım bünyesindeki her bireyin yararlı olabilecek deneyim ve becerileri bulunur. Felaket koşulları daha önce hiç karşılaşmamış insanları biraraya getirir ve onları ortak hedeflerinde birleştirir. Bu da hayat kurtarmaktır. Takım üyelerinin herbirinin deneyim ve becerilerini bir süre takip etmek atacağınız ilk adımdır. Bir takımın dayanıklılığı o takım üyelerinin çok yönlülüğü ve çevikliğine bağlıdır. Üyenin bilgi ve deneyimlerini farklı yönlerde yoğunlaştırabilmesi gerekmektedir.

Kurtarma ekibi üyelerininı halat,düğüm ve kement atma hususunda deneyimli olmaları gerekir. Kriko, levye, calaskar ve merdivenin nasıl kullanılacağı konusunda bilgi sahibi olmalı; İlk anda bulunan metaryellerle binaya payanda vurma hususunu öğrenmeli; Yaralıların nasıl taşınacağını bilmelidirler; bundan da anlaşılacağı gibi ilkyardım kursu gereklidir.

Öğrenilmesi gereken diğer birşey ise başkalarını kurtarırken hayatta kalmaktır. Bunu yapabilmek için binaların ne şekilde yapıldığını ve nasıl yıkıldığını anlamaları gerekmektedir. Bina yıkıntılarının altında güvenli bir şekilde nasıl çalışılabileceğinin öğrenilmesi gerekir.

BİNA İNŞASI

Çoğu binalar kasırga, deprem, sel veya patlama gibi doğal ve teknolojik etkilere karşı güçsüz ve savunmasız kalırlar. Fakat hasarın büyüklüğü, felaketin şiddetine ve binanın yapısına da bağlıdır.

Örnek gösterilecek olursa; modern fabrikalar ve ofis binaları çelik malzemeyle örülürler ve bu yüzden, olağanüstü şiddetli yıkıcı etkilere karşı çevre binalara göre daha dayanıklı olurlar. Ancak, büyük boyutlu bir depremde her tip yapı etkilenecek, bazı binalar çökerken diğerleri kendilerini güçsüz zemin ve duvarlara bırakacaktır. Unutmayın ki, hasarın derecesi ne boyutta olursa olsun insanları kurtarmak için kullanacağınız teknik aynı olacaktır.

Kurtarma çalışanları hangi tür yapıların çökebileceğini kendileri ve diğerlerinin güvenliği için öğrenmelidir. Bu görevliler deprem konusunda bilgili olmayan insanların enkaz altında dolaşmalarını da engellemelidirler. Aksi halde, başka çöküntülere ve kazazedelerin enkaz altında sıkışmalarına neden olabilirler.

GÖÇÜK TİPLERİ VE BOŞ ALANLARIN OLUŞUMU

Betonarme olmayan pekçok bina çöker. Çöken yapılarda çoklukla insanların bir süre için hayatta kalabileceği boş alanlar oluşur. Kurtarmacılar bu boş alanları araştırıp tespit etmeyi öğrenmelidir.

a. Zemin, çatı veya diğer geniş parçalar bir duvara destek verip çöktüğünde veya diğer bir tarafa sarktığında çökmeye hazır bir biçim oluşturur.

b. Bina veya evlerin zeminleri tonlarca enkazı taşıyabilecek şekilde inşa edilmiştir. Ancak ağır yük oluşturacak mobilya ve gereçler, yıkıntı ve molozlar zeminin merkezinde toplanırsa V tipi bir çökme meydana gelir.

c. Yükü taşıyan dış duvarlar zayıf düşüp yıkılır; yıkıntıların büyük bölümü yerlere ve sokağa yayılır. Zemin,çatı ve iç duvarlar desteksizdir;ve bu yüzden öbek halinde çöker. Bu tip çökme, pancake, yani düz çökme olarak adlandırılır. Yıkılan zemin altındaki mobilyalardan boş alanlar oluşur. Destek oluşturan eşyalar yıkılmayacak kadar güvenli olduğu için sözü edilen boş alanlara sürünerek ilerlemek mümkündür.

1 - Düğüm Bağlamak:

Kurtarma çalışmalarında kullanılabilecek daha başka düğümler bulunmasına rağmen burada bahsedilenler en fazla kullanılanlarıdır. İyi bir kurtarmacıysanız bu düğümleri iyi  öğrenmelisiniz. İnsanların hayatı acil durumda düğümü düzgün ve güvenli bir şekilde bağlamanıza bağlıdır. Doğal liften yapılmış halat insan hayatı kurtarmada teşvik edilmemelidir. Buna karşılık diğer birçok işlemde doğal liften yapılmış halat kullanmak yeterli olacaktır.

Sallanan uç: düğümü attığınız uç

Sabit uç: halatın hareketsiz ucu

Basit Figürlü Sekiz Düğümü: 8 figüründen meydana gelen bu düğüm makaradan halatın çıkmaması için atılan bitiş düğümüdür.

Hareketli UçSabit Uç

Camadan Bağı: Genel amaçlar için kullanışlı bir düğümdür.

Kazık Bağı: Birçok güvenli düğümün esasını oluşturan ve çabuk bağlanan bir düğümdür.

Sabit Uç

Hareketli Uç

Halat Bedeninde Sekiz Figürü: Bu tip düğüm geniş kapsamda kullanılmaktadır. Güvenlik hatlarını, insanları, demir halatları, kurtarma aletlerini ve diğer ekipmanları bağlamaya yarar.

Sabit UçHareketli Uç

Çarşaf Düğümü: Çarşaf düğümü farklı ölçülerdeki iki halatı birbirine bağlamaya yarar. Burada gösterilen halatın ölçüsünde büyük farklılık bulunduğunda kullanılır. Kurtarma çalışmasında bütün halatları biraraya getirmek için çift çarşaf düğümü kullanılmaktadır. Halatlar zincirle biraraya getirilerek da kullanılabilir.

Her iki düğümün de avantajı halatlar ıslak olduğunda kopmamalarıdır.

Barço Bağı: Barço bağı sıkılaştırmayacak bir ilmek yapar. Genel amaçlı düğüme çok uygundur.

Dülger bağı: Bu düğüm, halatı direk, kazık, veya demirleme yerine sıkı bir şekilde bağlamak için kullanılmaktadır.

Sabit UçHareketli Uç

Kereste Düğümü: Bu düğüm, halatı tahta bir kazık veya bir direğe sıkı bir şekilde bağlamak için kullanılan, çabuk bir şekilde yapılan geçici bir düğümdür. Direk veya kazıkları kaldırırken kaldırılan objenin üstteki ucuna konan sade ilmekle birlikte kullanılır.

Sabit Uç

Hareketli Uç

2 - Kaldıraç ve Manivela Kullanımı:

Binalar yıkıldığında insanlar enkaz altında sıkışır. Meydana gelen yıkıntıları el yordamıyla kaldırmak genellikle çok zor olur. Bu yüzden, manivela ve kaldıraç kullanabiliyor olmalısınız.

Kaldıraç, dayanıklı tahta veya metal parçalarından yapılır. Metal veya tahta gibi sağlam ve sert bir objeden yapılan kaldıraç dayanıklı olur. Kaldıracın nasıl yapılacağı hakkında bilgi edinin.

Destek noktasının sağlam yerleşip yerleşmediğinden emin olun ki yük basınç nedeniyle çökmesin. Gerekli görülüyorsa yükü zemine yayarak tahtaya kaldıracı geniş tabanlı koymayı sağlayın. Koyduğunuz yük kayarsa veya kaldıracınız çökerse, kazazedeyi daha fazla yaralayabilirsiniz. Daima iki ayağınızı da yere sıkıca basarak, güvenli bir şekilde çalışın.

Kaldıracı en güvenli şekilde kullanmanın yolu, yerden kısa mesafeli kaldırmaktır.

Manivela, ağır yükleri kaldırmak için tasarlanmış mekanik bir alettir. Manivelayı kaldıraca nazaran daha sınırlı yerlerde kullanabilirsiniz. Manivela kullanımı özen gerektirir,güvenli bir şekilde kullanmak için pratik yapmak gerekir. Çeşitli ekipmanlarla manivela ve kaldıraç kullanmayı tatbik edebilirsiniz. Manivela ve kaldıraç kullanırken karşılıklı metal kullanmadığınızdan emin olun. Kıvılcım ve kaymayı önlemek için tahta veya taş kullanın.

3 - Çapraz Dizim:

Çapraz dizim, kurtarma operasyonlarında çok önemli bir yere sahiptir. En ortak kullanım yeri nesnelerin dengesini sağlamaktır. Çapraz dizim için seçilen tahtanın sert, dayanıklı ve düğüm atabilmek için geniş aralıklı olması gerekir. Çapraz dizimin yüzeyine boya veya cila yapılmamış olması gerekir. Çünkü;boya ve cila özellikle de ıslak olduğu zamanlarda tahtayı kaygan hale getirir. Çapraz dizim, yıkıntılar arasında bulunan kereste ve tahta parçalarından oluşturulabilir. 5cm X 5cm ve 10cm X 10cm ölçülerinde kesilmiş tahta parçaları bu iş için yeterli olacaktır.

Çapraz dizim, birçok tahta parçasının çapraz bir şekilde dizilişinden oluşmaktadır. Bu yolla yük dengeli bir şekilde dağılır ve daha çok yük taşıma yüzeyi oluşur. Ayrıca, bu yöntem yüksekliğin ene bağlı olan yan dengesini de sağlamaktadır. Yükseklik enin üç katını geçmemelidir. (Not:parçalar 60cm'den kısa olmamalıdır.)

Standart Çapraz Dizim Dilme Boyutları (10 cm x 10 cm) veya (15 cm x 15 cm)

10 cm x 10 cm Çapraz Dizim Taşıma Kapasitesi = 10,000kg

15 cm x 15 cm Çapraz Dizim Taşıma Kapasitesi = 27,000kg

Not :  Eğer, 7,5 cm x 7,5 cm 'lik dilmelerle het katta 3 eleman kullanılırsa taşıma kapasitesi iki kat olur

4 - Calaskar: Elektrikli vinçler, çekiciler birçok yerde bulunmaktadır. Çekiciler kullanışlıdır; fakat gece çalışması zordur ve yatay çekmeler için kullanışlı değildir.